Elementy szat liturgicznych, które warto znać

Szaty liturgiczne stanowią znak posłannictwa oraz wypełnianej funkcji biskupa, kapłana bądź ministranta. To rodzaj odzieży ubieranej podczas liturgii, która wskazuje oraz podkreśla funkcje pełnione przez noszącą ją osobę. W tym artykule przedstawiamy elementy szat liturgicznych, które warto znać.

Słowem wstępu: historia szat liturgicznych

Szaty liturgiczne wywodzą się od szat wykorzystywanych już w starożytnym Rzymie oraz Grecji. Co interesujące, na początku nie różniły się one od szat noszonych przez zwykłych obywateli kapłan na czas Eucharystii wciąż zmieniał jednak codzienny strój na ten świąteczny. Na przestrzeni wieków można było obserwować pewne zmiany w wyglądzie szat liturgicznych, aczkolwiek pozostawały one przy swych starożytnych formach. Zaczęto je zdobić szlachetnymi kamieniami, haftowano na nich biblijne sceny czy znaki Eucharystii. Z kolei od IX wieku zaczęto nadawać poszczególnym szatom symbolikę nawiązującą do Chrystusa. Tworzono przy tym modlitwy towarzyszące ich ubieraniu.

Elementy szat liturgicznych

W obrządku rzymskokatolickim można wyróżnić kilka istotnych elementów szat liturgicznych. Co istotne, powinny być one tworzone z wysokogatunkowych materiałów sprawdź wyjątkowe szaty liturgiczne wykonane z dbałością o detale.

Najstarszą szatą liturgiczną, a jednocześnie podstawowym elementem ubioru wszystkich osób pełniących służbę Bożą, jest alba. Ta szata liturgiczna wywodzi się od rzymskiej tuniki i dała swego rodzaju początek sutannie. Stanowi ona symbol czystości duszy znajdującej się w stanie łaski uświęcającej. Nazwa szaty wywodzi się od jej koloru to biała szata sięgająca aż do kostek, charakteryzująca się długimi rękawami. Pierwotnie była wykonywana z lnu, jednakże obecnie produkowana jest również z innych tkanin.

Gest przepasania wskazuje na gotowość do spełnienia posługi taki znak pracy w służbie Bożej i gotowości na przyjście Zbawiciela stanowi cingulum. To pas bądź gruby sznur z frędzlami na obu końcach, służący do przewiązywania w pasie wspomnianej wcześniej alby. Warto wspomnieć, że użycie cingulum nie jest obowiązkowe, o ile alba jest uszyta w sposób zapewniający przyleganie materiału do ciała bez użycia paska.

Co ciekawe, komża powstała za skrócenia alby spowodowane było to trudnościami we wkładaniu jej na grube odzienie. Kryje się w niej jednak taka sama symbolikę. Komża może zastąpić albę, jednakże nie w sytuacji, kiedy m.in. wkłada się ornat czy dalmatykę zasady te szczegółowo określa prawo liturgiczne.

Ornat przypomina o męce i śmierci Zbawiciela, skłaniając do rozpamiętywania Jego poświęcenia dla ludzi. Stanowi on przy tym symbol ciężaru służby Bożej i wskazuje na obowiązki, godności kapłana wobec wiernych i Stwórcy. Zdobienia ornatu również posiadają pewną symbolikę przykładem jest znak krzyża, który odnosi się do krwawej ofiary Jezusa. Początkowo ta szata liturgiczna składała się z płaszcza bez rękawów, posiadającego mały otwór na głowę. Wraz z biegiem czasu wprowadzono modyfikację, to znaczy obcięto go po bokach, aby materiał nie krępował ruchu rąk. W efekcie obecnie ornat składa się z dwóch płatów materiału z przodu oraz z tyłu.

Szeroka wstęga, delikatnie rozkloszowana na obu końcach to stuła. Zawieszana jest ona na szyi przez kapłana i biskupa. Co więcej, może ona zwisać swobodnie obydwoma końcami z przodu. Jeśli chodzi o diakona, zakłada on stułę niczym szarfę z lewego ramienia na ukos do prawego boku. Ta szata liturgiczna wskazuje na władzę i godność kapłana, natomiast w liturgii symbolizuje ona jarzmo służby Zbawicielowi noszone na ramionach przez kapłana i diakona.

Dalmatyka była pierwotnie świeckim strojem mieszkańców Dalmacji właśnie stąd pochodzi również jej nazwa. Stanowiła ona długą i szeroką szatę, posiadającą krótkie oraz szerokie rękawy. W późniejszym okresie uległa ona skróceniu. Co więcej, przecięto ją po bokach również w miejscu rękawów.

Kapa, czyli nieszpornik, wywodzi się z szat książąt oraz królów. Używana jest ona poza Mszą Świętą, między innymi podczas procesji, nabożeństw oraz pogrzebów. To długa, sięgająca stóp peleryna zapinana klamrą pod szyją zakłada się ją na komżę lub albę oraz stułę.

Podczas liturgii kapłani zakładają specjalne szaty liturgiczne. Powinny być one stworzone z wysokojakościowych materiałów, a także odznaczać się precyzją wykonania. Wśród nich można wyróżnić elementy, takie jak alba, cingulum, komża, ornat, stuła, dalmatyka oraz kapa.