Teatr Wiatyk i klub Pyrlik wracają na karty książki o kulturze Bytomia

Na półki trafi książka, która prowadzi przez mniej znaną historię bytomskiego życia kulturalnego. Marcin Hałaś zebrał wspomnienia aktorów, uczestników wydarzeń i ludzi związanych z klubem studenckim Pyrlik. W centrum opowieści znalazł się także Wiatyk – jeden z najciekawszych polskich teatrów alternatywnych lat 80. Publikacja pokazuje nie tylko artystyczne sukcesy, ale również dramaty stojące za historią tych miejsc.

• Pyrlik, Wiatyk i Mulimare w jednej opowieści
• Plakaty Wiatyku zostały w pamięci autora
• Historia teatru ma również dramatyczny wymiar

Pyrlik, Wiatyk i Mulimare w jednej opowieści

Książka „Pyrlik, Wiatyk, Mulimare. Studenckie życie kulturalne w Bytomiu 1965–1989” dokumentuje działalność trzech instytucji, które przez lata współtworzyły kulturalny krajobraz miasta. Jej autorem jest Marcin Hałaś – poeta, dziennikarz i twórca wielu publikacji poświęconych Bytomiowi.

Autor nie ograniczył się do przeglądania dawnych gazet i innych materiałów źródłowych. Rozmawiał niemal ze wszystkimi żyjącymi aktorami teatru Wiatyk oraz z uczestnikami Pyrlika z dwóch pokoleń. Dzięki temu książka ma formę reportażu historycznego, a nie wyłącznie opracowania opartego na dokumentach.

– Nie jest to monografia naukowa czy historyczna lecz reportaż historyczny, ponieważ oprócz kwerendy źródłowej w prasie, moim głównym materiałem były rozmowy z ludźmi – niemal ze wszystkimi żyjącymi aktorami teatru Wiatyk oraz z pyrlikowcami dwóch pokoleń, bo Pyrlik był doświadczeniem pokoleniowym dla młodej bytomskiej inteligencji – mówi Marcin Hałaś, autor publikacji.

Zakres lat 1965–1989 pozwala spojrzeć na studencką kulturę w Bytomiu jako na ciąg wydarzeń, miejsc i ludzi, a nie pojedynczy epizod. Dla czytelników oznacza to także dostęp do relacji, których nie dałoby się odtworzyć wyłącznie na podstawie zachowanych afiszów czy artykułów prasowych.

Plakaty Wiatyku zostały w pamięci autora

Zainteresowanie historią teatru i klubu studenckiego towarzyszyło Hałasiowi od czasów licealnych. Wtedy oglądał miejskie plakaty zapowiadające spektakle Wiatyku, w tym „Sen Laubego”. Przedstawienie zrobiło na nim duże wrażenie, choć z samym teatrem nie zdążył się spotkać jako widz.

– Pamiętam z czasów licealnych plakaty Wiatyku wiszące na mieście. To był „Sen Laubego” i zrobił on na mnie duże wrażenie.

Wiatyk zakończył działalność jesienią 1986 roku. W tym samym czasie Marcin Hałaś rozpoczął studia kulturoznawcze na Uniwersytecie Śląskim. Dwa lata później wybrał specjalizację teatrologiczną, co jeszcze mocniej związało jego zainteresowania z historią sceny alternatywnej.

Historia teatru ma również dramatyczny wymiar

Praca nad książką przyniosła autorowi informacje, które wcześniej nie były szerzej znane. Dotyczyły nie tylko działalności artystycznej Wiatyku, lecz także losów jego twórcy i założyciela Romualda Czubaka.

– Opisując dzieje Wiatyku odkryłem rzeczy, które pokazują jego twórcę i założyciela Romualda Czubaka w bardzo dramatyczny sposób.

Czubak popełnił samobójstwo w 1988 roku w Niemczech, rzucając się pod pociąg relacji Moskwa–Paryż. Hałaś zebrał opowieści, które pozwalają przedstawić Wiatyk z dwóch perspektyw: jako ważne zjawisko artystyczne oraz historię ludzi uwikłanych w osobiste dramaty.

– Starałem się pokazać Wiatyk nie tylko od strony artystycznej, ale też ludzkiej, gdzie ta historia wydawała mi się niezwykle dramatyczna, ale i symboliczna – tłumaczy autor.

Publikacja ukaże się nakładem wydawnictwa Księży Młyn. Jej powstanie dofinansowano ze środków gminy Bytom, w ramach stypendium Prezydenta Bytomia z zakresu twórczości artystycznej i upowszechniania kultury.

na podstawie: UM Bytom.