Ostatnia tona z KWK ‘‘Bobrek’’ - koniec górnictwa w Bytomiu i plany na przemianę

W Bytomiu zapadła symboliczna kreska na przemysłowej mapie miasta. Tłumienie szybów, ostatnie wywozy urobku i cisza po latach huku maszyn - to obraz, który tej zimy zobaczyło miasto. W cieniu wspomnień o kolejnych pokoleniach górników trwa teraz dyskusja o tym, co zastąpi kopalniane szyby i gdzie znajdą zatrudnienie ci, których dotknie zamknięcie.

Podczas uroczystości, które odbyły się tego dnia, na powierzchnię wyjechała ostatnia tona węgla z kopalni KWK “Bobrek”. To zamknięcie kończy wydobycie prowadzone w Bytomiu przez ponad dwa stulecia i rozpoczyna formalny etap likwidacji zakładu.

• Kopalnia KWK “Bobrek” - zamknięcie 120-letniej historii
• Bytom stoi przed zadaniem - likwidacja, rekultywacja i nowe funkcje dla terenów pokopalnianych

Kopalnia KWK “Bobrek” - zamknięcie 120-letniej historii

Kopalnia, której powstanie datuje się na 1905 rok, była przez dekady jednym z filarów lokalnej gospodarki. Pierwsze prace głębinowe ruszyły około 1907 roku, a w najlepszych okresach zakład sięgał wydobycia rzędu 2,5 mln ton rocznie (rok 1928) i później 2,7 mln ton (rok 1977). Przez kolejne dekady użytkowanie i restrukturyzacje zmieniały strukturę przedsiębiorstwa - istotne lata to 1993, 1997, 1999, 2005, 2015 i dalsze przetasowania prowadzące do funkcjonowania w zasobach spółki Węglokoks Kraj.

“Ta chwila może być nowym początkiem dla Bytomia, o ile Polska zechce spłacić dług, jaki zaciągnęła wobec miasta”
Mariusz Wołosz

W pamięci pozostaną też miejsca i tradycje - o tym podczas wydarzenia przypominał także prezes spółki.

“Na powierzchnię wyjechała dzisiaj ostatnia tona węgla z KWK ‘Bobrek’, a tym samym kończy się historia tej kopalni”
Grzegorz Wacławek

Bytom stoi przed zadaniem - likwidacja, rekultywacja i nowe funkcje dla terenów pokopalnianych

Decyzja o zakończeniu fedrowania była poprzedzona opinią ekspertów. Po tragicznym zdarzeniu z marca 2024 roku, w którym zginął 36-letni górnik, Komisja ds. Zagrożeń Naturalnych Wyższego Urzędu Górniczego uznała, że dalsza eksploatacja w obszarze Bobrek-Miechowice nie może być prowadzona bezpiecznie. W efekcie kopalnia zakończyła wydobycie z dniem 30 grudnia 2025 roku, natomiast od 1 stycznia 2026 rozpocznie się formalny proces likwidacji, który potrwa około 4 lata.

“Dzięki nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, górnicy będą mogli skorzystać z odpraw, urlopów górniczych, część załogi będzie można alokować do pozostałych funkcjonujących spółek górniczych”
Grzegorz Wacławek

Plan transformacji zakłada przekształcenie terenu po kopalni w obszar gospodarczy z funkcjami takimi jak hub logistyczny, produkcja energii cieplnej i elektrycznej oraz utworzenie Specjalnej Strefy Energetycznej z dostępem do źródeł czystej energii. Koncepcje te były prezentowane m.in. w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Ministerstwie Energii oraz w Agencji Rozwoju Przemysłu.

“Będziemy pamiętać o tych wszystkich, którzy tutaj pracowali, pozostaną tradycje związane z tą kopalnią”
Halina Bieda

Proces likwidacji obejmie prace pod ziemią, zabezpieczenie i przygotowanie gruntów pod nową działalność, a także długofalowe prace związane z naprawą szkód górniczych i odpompowywaniem wód z niecek powstałych w wyniku wydobycia.

W praktyce oznacza to, że mieszkańcy mogą spodziewać się stopniowych zmian w okolicy: ruchów sprzętu likwidacyjnego i budowlanego, konieczności monitorowania terenów pod względem stabilności gruntu oraz długotrwałej pracy nad udostępnieniem parceli pod inwestycje. Miasto i spółka zapowiadają programy wsparcia dla załogi i propozycje nowych lokalnych miejsc pracy, ale kluczowe będą decyzje rządowe i tempo wdrażania koncepcji.

Perspektywa być może nie jest jednoznaczna, lecz pojawiają się realne szanse: jeśli zapowiadane inwestycje logistyczne i energetyczne zostaną zrealizowane, Bytom może zyskać nową funkcję gospodarczą na obszarach poprzemysłowych. W międzyczasie ważne będzie śledzenie ogłoszeń miejskich i udział w publicznych konsultacjach, by mieć wpływ na szczegóły transformacji i nagłaśniać lokalne potrzeby związane z zatrudnieniem oraz ochrona terenów mieszkalnych przed skutkami prac likwidacyjnych.

na podstawie: Urząd Miejski w Bytomiu.