Przy krzyżu Obrońców Lwowa przypomniano trzy losy naznaczone historią Kresów

Podczas uroczystości przy krzyżu Obrońców Lwowa na cmentarzu Mater Dolorosa przywołano pamięć o ofiarach Kresów i losy trzech postaci historycznych. W ich życiorysach spotykają się walki o Lwów, konspiracja, powojenne więzienie i przymusowe przesiedlenie. Dwie z tych osób po wojnie zamieszkały w Bytomiu.

• Przy odnowionym krzyżu upamiętniają ofiary i obrońców Lwowa
• Od starostwa w Drohobyczu do powojennego więzienia
• Architekt, który po wojnie osiadł na Górnym Śląsku

Przy odnowionym krzyżu upamiętniają ofiary i obrońców Lwowa

Od lat przy krzyżu Obrońców Lwowa gromadzą się przedstawiciele środowisk kresowych, wojska, władz miejskich, harcerze i mieszkańcy. Podczas uroczystości odbywają się apel poległych i odprawa wart. Krzyż stanął na cmentarzu Mater Dolorosa jeszcze w czasach komunizmu. Uszkodził go piorun, a renowację przeprowadzili mieszkańcy związani z Towarzystwem Miłośników Lwowa i organizacjami kresowymi.

Przy krzyżu i symbolicznym grobie, tworzących Memoriał Kresowej Pamięci, upamiętniane są ofiary zbrodni OUN i UPA, Orlęta Lwowskie oraz uczestnicy powstań śląskich. To miejsce przypomina więc o różnych rozdziałach historii – od walk o polski Lwów po tragedię ludności cywilnej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.

Więcej lokalnych informacji z Bytomia jest na faktybytom.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na faktybytom.pl/wydarzenie.

Od starostwa w Drohobyczu do powojennego więzienia

Emil Wehrstein, prawnik urodzony w 1888 roku, pracował w starostwach w Zaleszczykach i Przemyślu, a w latach 1922–1929 kierował powiatem leskim. Później był związany z Urzędem Wojewódzkim we Lwowie, a w 1936 roku został starostą drohobyckim.

Podczas wojny nie opuścił kraju. Po przedostaniu się do Generalnego Gubernatorstwa pracował w Banku Spółdzielczym w Sandomierzu, a zarazem działał w Armii Krajowej pod pseudonimem „Lis”. W marcu 1945 roku objął kierownictwo Okręgowego Biura Polskiego Czerwonego Krzyża. Później zamieszkał w Bytomiu i pracował jako radca prawny w firmie „Elektro-Radio” przy ulicy Dworcowej. Za działalność w organizacji Wolność i Niezawisłość został aresztowany w 1946 roku. Skazano go na śmierć, ale karę zamieniono najpierw na bezterminowe, a następnie na 15 lat więzienia. W 1955 roku warunkowo wyszedł na wolność i wrócił do Bytomia. Zmarł cztery lata później.

Szczepan Michalski urodził się w 1905 roku w Stryszawie. Harcerzem został w Drohobyczu, dokąd przeniósł się z rodzicami. W 1932 roku zdobył stopień harcmistrza, a w latach 1934–1938 prowadził tamtejszy hufiec harcerzy. Podczas wojny pomagał osobom zagrożonym aresztowaniem przedostać się na Węgry. Był także współorganizatorem i komendantem Związku Walki Zbrojnej.

NKWD aresztowało go w lutym 1940 roku. Został skazany na śmierć w Kijowie, a wyrok wykonano 22 czerwca 1941 roku – w dniu ataku III Rzeszy na Związek Radziecki.

Architekt, który po wojnie osiadł na Górnym Śląsku

Antoni Nestarowski urodził się we Lwowie w 1872 roku i ukończył tam pięcioletnie studia techniczne. Pracował przy restauracji soboru św. Jura, a podczas I wojny światowej odbudowywał drogi i mosty dla wojska austriackiego. W czasie obrony Lwowa należał do straży obywatelskiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości kierował pracami przy budowie Cmentarza Orląt Lwowskich i uczestniczył w powstaniu pomnika Obrońców Lwowa na Persenkówce.

Po wojnie, w ramach przesiedleń, przyjechał na Górny Śląsk i zamieszkał w Bytomiu. Nie wrócił już do pracy zawodowej. Zmarł w 1954 roku. Jego grób wpisano w 2024 roku do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Otrzymał numer 7210.

Podczas uroczystości przypomniano również obronę Lwowa, rozpoczętą w nocy z 31 października na 1 listopada 1918 roku. Walkę podjęła między innymi młodzież ze szkoły im. Henryka Sienkiewicza. Polacy odzyskali miasto 22 listopada, a oblężenie zakończyło się w maju 1919 roku.

Osobnym wątkiem była pamięć o zbrodniach na Polakach na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. 11 lipca 1943 roku, podczas wydarzeń nazywanych Krwawą Niedzielą, ukraińscy nacjonaliści zaatakowali ludność polską w 99 miejscowościach. Szacunki dotyczące liczby polskich ofiar z lat 1943–1945 na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej wynoszą od 80 do 120 tysięcy. Wielu Polaków uciekło z tych ziem w obawie przed kolejnymi mordami.

na podstawie: Urząd Miejski w Bytomiu.