Dawna medycyna ludowa w Muzeum Górnośląskim - zioła, wota i olejek złodziei

W Muzeum Górnośląskim wydarzenia jesieni mają zapach ziół, światło świętych wot i opowieści o znachorach. Bytomiacy i goście mogą się spodziewać eksponatów, które pokazują, jak kiedyś łączono wiarę, magię i praktykę w trosce o zdrowie. Wernisaż zaplanowano na południe października, ale wystawa zostanie udostępniona na pół roku.

• Ekspozycja „Co cię nie zabije, to cię wzmocni” w Muzeum Górnośląskim
• Religia, domowa apteczka i filmy o znachorach w Bytomiu

Ekspozycja „Co cię nie zabije, to cię wzmocni” w Muzeum Górnośląskim

Nowa wystawa muzealna pod tytułem „Co cię nie zabije, to cię wzmocni. Dawna medycyna ludowa” pokazuje, jak dawni mieszkańcy wsi i robotniczych osiedli radzili sobie z chorobami. Kuratorka, Anna Jurczyk, podzieliła ekspozycję na kilka części: od zbierania i przygotowywania leków po postaci zajmujące się leczeniem poza oficjalną medycyną. Na wystawie zobaczyć będzie można przybory do zbioru ziół, tradycyjne receptury, a także unikalny zielnik Szymona Syreńskiego oraz figurki o charakterze magicznym.

W kolejnej sali odwzorowano elementy dawnej apteki: fiolki, czopkarki, pigułnice i moździerze stoją obok narzędzi do usuwania zębów czy przyrządów do upuszczania krwi. W ekspozycji nie zabrakło wątków dotyczących uzdrowisk, higieny oraz praktyk weterynaryjnych, które dla rodzin wiejskich były równie ważne jak opieka nad ludźmi.

Choć ludność wiejska przyrządzała dla siebie różne lecznicze specyfiki ze zwierząt, warto też wspomnieć o ludowej weterynarii – zwierzęta gospodarskie jako żywiciele rodziny były bowiem otaczane szczególną opieką. Stosowano m.in. okadzanie ich korzeniem biedrzeńca, rozchodnika czy korą z brzozy, które miało je uchronić przed zarazą, czarami bądź urokiem - mówi Anna Jurczyk, kuratorka wystawy.

Religia, domowa apteczka i filmy o znachorach w Bytomiu

Druga część ekspozycji prowadzi przez praktyki religijne w leczeniu: wystawiono tu grupę świętych patronów, dewocjonalia, woskowe wota i świece, w tym tradycyjnego „błażejka”. Obok nich znalazły się szczypce choleryczne — symbol dawnych zmagań z epidemiami. Pokazano też spiżarki i domowe apteczki, gdzie gospodynie przechowywały mieszanki ziół obok produktów spożywczych, oraz opowieści o wiejskich akuszerkach i opiece nad ciężarnymi i dziećmi.

Na wystawie będą też seanse dwóch archiwalnych filmów o znachorach z Radziejowa i Świętosławia z lat 60. i 70. XX wieku. Dla osób, które chcą poczuć specyfikę dawnych mikstur, przygotowano pomieszczenie sensoryczne — można tam dotknąć i powąchać różne mieszanki ziół i naturalnych olejków.

Spodziewamy się, że duże zainteresowanie na wystawie wzbudzi „olejek złodziei”. Jaka legenda się z nim wiąże, tego dowiedzą się Państwo podczas oprowadzania kuratorskiego, na które zapraszam w niedzielę 26 października o 13.00- zachęca Anna Jurczyk.

Wernisaż ekspozycji odbędzie się w czwartek 16 października o godz. 17.00. Wystawę będzie można zwiedzać od 17 października 2025 do 31 maja 2026 w budynku Muzeum Górnośląskiego przy ul. Wojciecha Korfantego 34. Kuratorem jest Anna Jurczyk, a sponsorem wystawy jest Malwa Tea.

na podstawie: Urząd Miejski w Bytomiu.