Rozbark pokaże swoje warstwy. Zabytki i górnictwo wracają do opowieści

W Rozbarku historia nie siedzi cicho w archiwach. Wygląda z kamienic, szybów i starych murów, a podczas najbliższego spotkania ma wybrzmieć wyjątkowo mocno. Bytomski historyk Tomasz Sanecki poprowadzi słuchaczy przez dzielnicę, w której przemysł, architektura i pamięć o dawnych mieszkańcach nadal układają się w jedną opowieść. Wstęp jest wolny, więc to dobra okazja, by zobaczyć znane miejsca z innej strony.

• Rozbark, w którym kopalnia spotyka się z kamienicą
• Nazwisko Spyra wraca w opowieści o dawnej zamożności dzielnicy
• Poprzemysłowe ślady wciąż układają się tu w jedną całość

Rozbark, w którym kopalnia spotyka się z kamienicą

Rozbark należy do najstarszych i największych części Bytomia. To tutaj przyszedł na świat Grzegorz Gerwazy Gorczycki, jeden z najwybitniejszych polskich twórców baroku, a obok śladów dawnego życia miejskiego przetrwały również mocne znaki przemysłowej przeszłości. Właśnie o tym ma opowiadać prelekcja „Śladami zabytków i górnictwa w Rozbarku”.

Spotkanie odbędzie się w czwartek, 30 kwietnia, o godz. 17:00 w Hotelu przy Skarpie przy ul. Kilara 29a. Organizatorzy zapowiadają pokaz historii i archiwalnych zdjęć, które mają pomóc spojrzeć na dzielnicę szerzej niż przez samą perspektywę dawnych zakładów czy pojedynczych kamienic.

Najważniejsze informacje o wydarzeniu:

• czwartek, 30 kwietnia
• godz. 17:00
• Hotel przy Skarpie, ul. Kilara 29a
• wstęp wolny

Podczas wykładu pojawi się wątek jednej z najstarszych i najważniejszych bytomskich kopalń węgla kamiennego „Rozbark”, ale też granicy biegnącej między Rozbarkiem a Śródmieściem. Do tego dojdą budynki przy ul. Witczaka, Korfantego, Sokoła i Matejki oraz jedyny w Bytomiu zachowany szyb po dawnym wydobyciu rud cynku i ołowiu.

Nazwisko Spyra wraca w opowieści o dawnej zamożności dzielnicy

Jednym z najmocniejszych wątków spotkania mają być losy rodziny Spyra, która przez lata należała do najbardziej rozpoznawalnych i zamożnych nazwisk w Rozbarku. Na tej części mapy miasta adresy miały swoją wagę, a kolejne budynki przechodziły z rąk do rąk wewnątrz jednej, dobrze zakorzenionej rodziny. Dla dzisiejszego odbiorcy to nie tylko genealogiczna ciekawostka, ale także czytelny znak, jak bardzo ta dzielnica była kiedyś uporządkowana przez pieniądz, przemysł i lokalne wpływy.

Szczególne miejsce zajmuje kamienica przy ul. Witczaka 37. Wzniesiono ją w 1884 roku według projektu Carla Bulla na zamówienie Petera Spyry I, a później rozbudowano ją o kolejną kondygnację i poddasze. W 1906 roku przebudowę przygotował Wilhelm Mokross. Budynek rósł wraz z ambicjami właścicieli, a jego los dobrze pokazuje, jak zmieniał się Rozbark wraz z końcem XIX wieku i początkiem kolejnego stulecia.

Warto też pamiętać, że nazwisko Spyra pojawia się przy kilku adresach na tej samej ulicy. To właśnie dlatego w rodzinie stosowano dodatkowe numery przy imionach, by rozróżnić kolejnych przedstawicieli rodu. Dla historyka to detal, dla mieszkańca – dowód, że w tej części Bytomia sieć dawnych relacji była gęsta jak siatka ulic.

Powiązany artykuł

Rozbark od kopalni do rewitalizacji - śladami węgla, cynku i ołowiu

Poprzemysłowe ślady wciąż układają się tu w jedną całość

Prelekcja ma objąć również miejsca, które dziś pełnią zupełnie inne funkcje niż przed laty. W programie znalazło się dawne Starostwo Powiatowe, gdzie obecnie działa Muzeum Górnośląskie, historyczny budynek „Ula”, kościół pw. św. Jacka oraz Szkoła Podstawowa nr 9. Pojawią się także opowieści o szybie „Witczak” dawnej KWK „Centrum” i o lampowni po Zakładach Górniczo-Hutniczych „Orzeł Biały”, która stała się jednym z pierwszych loftów w Polsce.

Taki zestaw miejsc pokazuje coś ważnego dla Bytomia. Rozbark nie jest tylko dzielnicą z przeszłością. To teren, na którym zabytki, przemysł i współczesne funkcje nadal się przenikają, a dawne budynki nie zniknęły z krajobrazu, tylko dostały nowe role. Właśnie dlatego podobne spotkania mają sens – pomagają odczytać miasto nie po jednym śladzie, lecz po całej warstwowej mapie.

Prelekcja realizowana jest w ramach projektu „Dziedzictwo poprzemysłowe Bytomia jako cenny zasób kulturowy, ekonomiczny i architektoniczny miasta”. Zadanie otrzymało dofinansowanie jako inicjatywa oddolna w projekcie „Zielony Kwartał KWK Rozbark – Edukacja Zielona Transformacja”.

na podstawie: Urząd Miejski w Bytomiu.