Jak po kopalniach wyrasta przyroda – teren poprzemysłowy w Bytomiu

Na mapie Bytomia miejsca po dawnych zakładach górniczych nie przypominają już tylko hałd i szybów. Tam, gdzie kiedyś rządziły maszyny, dziś dominują ścieżki, ptaki i rzadkie rośliny — o tym opowie bytomski historyk podczas prelekcji poświęconej „drugiemu życiu” terenów poprzemysłowych.

• Rezerwat “Segiet” – Via Regia, powiększenie i ścieżki do odkrywania
• Bytom – “Żabie Doły” jako przyrodnicza enklawa między miastami
• Parki miejskie odzyskują zieloną tożsamość po górnictwie

Rezerwat “Segiet” – Via Regia, powiększenie i ścieżki do odkrywania

W Suchej Górze jedna z dawnych przestrzeni wydobywczych zamieniła się w rezerwat, którego historia i krajobraz będą tematem spotkania. Rezerwat “Segiet” powstawał etapami w XX wieku, a w 2023 roku jego granice zostały rozszerzone do prawie 100 ha. Na terenie rezerwatu zachowały się pozostałości po dawnej eksploatacji, które dziś tworzą mozaikę skał, polan i zbiorników wodnych — atrakcyjną zarówno dla spacerowiczów, jak i rowerzystów.

Przez obszar biegnie też fragment znanej Drogi św. Jakuba – Via Regia, traktowanej przez wielu jako element krajoznawczy i duchowy szlaku. Podczas prelekcji pokazane zostaną fotografie rezerwatu, informacje o udostępnionych trasach pieszych i rowerowych oraz praktyczne wskazówki dla osób chcących samodzielnie zwiedzić ten teren. W opisie nie zabraknie także historii kamieniołomu Blachówka — dawnej kopalni dolomitu, która dziś należy do najbardziej malowniczych punktów przyrodniczych Bytomia.

“Bytom w XX wieku był jednym z najbardziej uprzemysłowionych miast nie tylko na Górnym Śląsku, ale również w Polsce, w którym wydobywano nie tylko węgiel kamiennym, ale również cynk i ołów oraz dolomit”
— Tomasz Sanecki

Bytom – “Żabie Doły” jako przyrodnicza enklawa między miastami

Zespół Przyrodniczo‑Krajobrazowy “Żabie Doły” leży na styku Bytomia, Chorzowa i Piekar Śląskich. Utworzony 6 lutego 1997 roku, zajmuje ponad 226 ha i obejmuje nieużytki, łąki, zbiorniki wodne oraz hałdy po działalności górniczej. Tam, gdzie przemysł niemal wymazał poprzedni krajobraz, dziś pojawiła się duża różnorodność biologiczna — obserwowano tu ponad 250 gatunków roślin naczyniowych, a miejsce upodobały sobie dzikie ptaki.

“Pierwotny krajobraz na obszarze ‘Żabich Dołów’ został prawie całkowicie zmieniony przez działalność człowieka. To właśnie w pobliżu tego obszaru działały zakłady ‘Deutsch‑Bleischarley‑Grube’, jeden z największych na Górnym Śląsku zakładów wydobywczych i przerabiających rudę cynku i ołowiu”
— Tomasz Sanecki

W opowieści o Żabich Dołach pojawią się też wątki związane z dawną techniką górniczą, przemianami siedlisk oraz rolą tego terenu jako zielonego „okna” w gęstej zabudowie Rozbarku.

Parki miejskie odzyskują zieloną tożsamość po górnictwie

Nie tylko rezerwaty i zespoły przyrodnicze powstały na podłożu pogórniczym — także parkowe przestrzenie Bytomia mają górnicze korzenie. Wśród nich warto wymienić:

• Park Miejski im. hm. Franciszka Kachla — największy park w mieście;
• Park Grota w Suchej Górze;
• Park im. Adama Mickiewicza w Rozbarku.

Podczas prelekcji opisane zostaną ich funkcje przyrodnicze i historyczne, a także ich znaczenie w silnie zurbanizowanych fragmentach miasta. Spotkanie zamyka cykl wykładów pod hasłem “Dziedzictwo Poprzemysłowe Bytomia – Kopalnie i Zakłady Górnicze” i powstało w ramach inicjatywy dofinansowanej przez projekt Zielony Kwartał KWK Rozbark – Edukacja Zielona Transformacja.

Szczegóły wydarzenia:

• Data: 20 marca
• Godzina: 17:00
• Miejsce: Hotel przy Skarpie, ul. Wojciecha Kilara 29a, Bytom‑Rozbark
• Wstęp: wolny

Na prelekcję zaprasza bytomski historyk Tomasz Sanecki — jego opowieść łączy lokalne dzieje górnictwa z teraźniejszymi walorami przyrodniczymi tych terenów.

Mieszkańcy zyskają nie tylko wiedzę o przeszłości miejsca, ale i praktyczne podpowiedzi — gdzie szukać urozmaiconych tras spacerowych, które fragmenty są najatrakcyjniejsze do obserwacji ptaków czy fotografii krajobrazowej, oraz jak bezpiecznie zwiedzać tereny z pozostałościami po dawnych wyrobiskach. Dla osób planujących odwiedziny przydatne będą wygodne buty, lornetka i poszanowanie oznaczonych ścieżek — to pozwoli zauważyć bogactwo roślin i zwierząt, które zadomowiły się tam, gdzie jeszcze kilkadziesiąt lat temu działały kopalnie.

na podstawie: UM Bytom.